•  2
    Türk Tarihi

    Börü Kan – Mukan Kağan (Kök Türk – Göktürk)

      Lokman Günyeli    1        0        Şikayet Et

    Börü Kan kimdir?

    Börü Kan (Mo-kan) Kagan’ın dönemi Türk Devletinin her bakımdan zirvede olduğu bir çağdır. 553 senesinde, çok kısa bir hükümdarlıktan sonra ölen ağabeyi Kara Kagan’ın ardından tahta çıkan Börü Kan (Mo-kan), babası ve ağabeyi zamanındaki dış politikayı aynen devam ettirdi.

    Türklerde “Kara” Ünvanı

    Börü Kan (Mukan Kağan)’ın Kağanlığı

    Börü  Kan   (Mo-kan)  elinde  bulundurduğu  gücün  çok  iyi  farkında olduğundan dolayı bunu kullanmasını bilmiştir. Aynı zamanda çok zeki bir devlet adamı olan Börü Kan (Mo-kan) Kagan, kendi devrinde, Çinlilerin sonraki zamanlarda Türklere karşı uyguladıkları böl ve yönet siyasetini mükemmel bir şekilde tatbik etti. 556’da emrindeki ordularla T’u-yü-hunların (Mogol-Tibet karışımı bir kavim olduğu söylendiği gibi, Türkçe konuşan bir halk oldukları hakkında  da  iddialar  söz  konusudur)  üzerine  yürüdü  ve  onları  bozguna uğrattıktan başka, T’u-yü-hun hükümdarının karısıyla beraber pekçok esir ve hazinelerini  de  ele  geçirdi.  Ganimetin  büyük  bir  kısmını  komutanlarıyla, adamlarına dağıttı.

    Doğuda, başta Çin olmak üzere birkısım yabancı ve Türk kavmine baş eğdirdikten sonra yönünü batıya çevirdi. Ama batı olaylarıyla onun adına amcası İstemi Yabgu ilgilendi. Börü Kan (Mo-kan) döneminin en önemli hadiselerinin arasında, bu sıralarda Asya İpek Yolu Ticaretinde mühim bir rol oynayan Ak-Hunların (ya  da  Avarlar) ortadan kaldırılması  da  yer  alır.  İstemi  Yabgu aracılığıyla, Ak Hunlara karşı Sasanilerle işbirliği yapılmış ve bu Türk sülalesi sonuçta tarihe karışmıştır. Ak Hunların göçebe kesimini teşkil eden Uar-Hunlar 557’den önce kaçarak Avrupa’ya ulaşmıştır. Ak Hun-Avar hareketi Bizans’ta çok tesirli odu. Bu yüzden 11. asrın ortalarına doğru Doğu Anadolu’ya gelen Türkmenler bile Eftalit-Ak Hunlarla eş tutulmaktaydı.

    Bu sırada doğuda da mühim hadiseler oluyordu. 558-563 yılları arasında Çin’den Kök Türklere çeşitli vesilelerle elçiler gelmiş idi. Börü Kan (Mo-kan), Kuzey Ch’ilerle münasebetini kesmiş ve Kuzey Choularla ittifak yapmıştı. 563 senesinin aralık ayında Kök Türk ve Chou orduları Ch’i ülkesinin kuzey-batı kısmında bulunan Chin-yang şehrine hücum ettiler. Börü Kan (Mo-kan) bu sefere 100.000 kişilik bir kuvvet ile bizzat katıldı. 564’te Kuzey Choular,kendilerinden daha kalabalık olan Ch’ilere yenilince Börü Kan da (Mo-kan) onlarla uğraşmaktan vazgeçti. Ancak bu esnada Kök Türk ordusunun soğuğa yakalanması neticesinde epey zaiyat verildi.

    Börü  Kan (Mo-kan)  döneminde  özellikle  de  Çin’e  kültürel  önemlitesirlerde  bulunulmuştur.  Bilhassa  Çin  başkentlerinde  budist  Türkler  için mabedlerin yapıldığı, şehirlerde Türkler gibi giyinilip, hareket edildiği yolunda bilgilere sahip bulunmaktayız.Kök Türk kitabelerinde “dört tarafa ordu sevk-eden kaganlar” arasında yer alan Börü Kan (Mo-kan) kendinden sonra gelenlere kuvvetli ve büyük bir devlet bıraktıktan sonra 572 senesinde öldü. Börü Kan (Mo-kan), hayatı boyunca birçok savaşa girmiş, başarılı dış siyaseti sayesinde ülkeleri birbirine düşürmüş, Çin sınırları dışındaki pekçok devleti hakimiyetine almış, Çin Denizinden Hazar’a  kadar  uzanan  bir  sahada  söz  sahibi  olmuş,  memleketini kuvvetlendirmiş,  o  zamanın  en  güçlü  hükümeti  olan  Çin’i  geçmiş  ve zenginleştirmiş bir kişi olarak Türk tarihindeki önemli yerini almıştır.

    Orkun, Sayı 59, İstanbul 2003

     


  •  


Görüşünüzü Bildirin

Yorum Yapmak İçin Lütfen Giriş Yapınız.

 

Facebook Yorumları